عده ای که به “عمل گرایان” معروفند. شعارشان این است که “تفکر” به ژست آدم های تنبل تبدیل شده و هرچه خوبی و نفع و تغییر و سازندگی است صدقه سر اهالی کار و اراده و زحمت است. اصلا کشورهای پیشرفته بخاطر این پیشرفته اند که کار می کنند و ما بخار این عقب افتاده ایم که به جای کار کردن، فکر و نظریه پردازی می کنیم.
دو نقد به این نظر وارد است:
اول: اینکه بشر برای اینکه احساس امنیت و سعادت کند نیاز به شناختن “هویت” خود دارد. ممکن است یک جامعه ی کار محورِ صنعتی شده به رفاه و پیشرفت ابزاری برسد اما “هویت” با اندیشه و کسب شناخت، بدست می آید. بله، ممکن است خلاء “هویت” را مدتی با “علم و صنعت و پیشرفت” پرکنند اما این ها درمان درد هویت نیست. و بشر بالاخره با حقایق اصلی و محوری حیات روبرو خواهد شد.
به قول حکیم خیام نیشابوری:
از قعر گل سیاه تا اوج زحل
بیرون جستم ز قیدِ هر مکر و حیل
کردم همه مشکلات گیتى را حل
هر بند گشاده شد مگر بند اجل
ساختن برج های بلند و ورزشگاه های بزرگ و بیمارستان های مجهز و خیابان های عریض چگونه می تواند حقیقتی مثل مرگ را برای انسان های پرسشگر توجیه کند؟
دوم: حکایت جماعتی “سخت کوش” که در کشتی نشسته بودند و هر یک به اندازه ده نفر پارو می زدند تا از دست دزدان دریایی فرار کنند اما کشتی پیش نمی رفت. شخص ضعیف الجثه اما دانایی که روی ارشه ی کشتی به جماعت نگاه می کرد فریاد زد که بس کنید و از این به بعد با آهنگ ضربات طبل من پارو بزنید. اینجا اگر “فکر” نبود کاری از “کار” ساخته نبود.
نگاه کنید به : اقسام عقل در نظر فلاسفه ، استاد مرتضی مطهری
اما “کار فکری مبانی و قوانین خاص خودش را دارد” و اگر رعایت نشوند تفکر چیزی جز “عادت تنبلان” نخواهد بود.
برای راهکارهای خوب ارائه دادن. باید در مراحل مختلف طرح و حل یک مسئاله مهارت هایی داشته باشیم. اولا باید مسئاله را از غیر مسئاله تشخیص بدهیم و وقتمان را سر مسائل بیهوده تلف نکنیم. ثانیا قواعدی را در تجزیه و تحلیل و شناخت جوانب و نتیجه گیری ها رعایت کنیم. و در آخر اینکه یافته ها و راهکارهایمان را به رساترین و ساده ترین و جذابترین شکل ممکن به دیگران منتقل کنیم.
واقعیت این است که در این زمانه افراد با سیلابی از اطلاعات (data) روبرو هستند که به سویشان سرازیر می شود در حالی که فرصت کمی برای مطالعه دقیق و خط به خط مطالب وجود دارد. پس در مرحله ارایه ی یافته ها باید بتوانیم از روش های نوین استفاده کنیم. شیوه های چندرسانه ای (multi media ) و تکنینک های ارایه مطلب بر جذابیت و سرعت انتقال اطلاعات و تحلیل ها می افزایند.
برای مثال نگاه کنید به طراحی وب-سایت کارخانه مرسدس بنز، برای آدرس دهی قسمت های مختلف یک کارخانه بزرگ.
در همین رابطه نگاه کنید به چکیده مقاله ورزیدگی در تفکر انتقادی نوشته لارن استارکی و برگردان حمید پرنیان به نقل از سایت رادیوزمانه.